Socium

Dlaczego czujemy, że "powinniśmy" postępować w określony sposób, nawet wtedy, gdy nikt nas nie obserwuje? Skąd bierze się poczucie winy, odpowiedzialności, zobowiązania wobec innych ludzi? Czy dobro i zło istnieją obiektywnie, czy są jedynie wytworem kultury, wychowania i biologii? Etyka to nie zbiór moralnych haseł ani kodeks dobrych manier. To jedna z najgłębszych i najtrudniejszych dziedzin filozofii, bo dotyczy nie tylko tego, jak rozumiemy świat, ale kim chcemy być jako ludzie. Od jej rozstrzygnięć zależy sens pojęć takich jak godność, sprawiedliwość, wolność, odpowiedzialność, krzywda, wina, zasługa czy sens życia. Bez etyki nie da się sensownie mówić o prawie, polityce, edukacji, medycynie ani relacjach międzyludzkich.

Skąd biorą się nasze przekonania o świecie: z rozumu czy z doświadczenia? Czy wiedza jest czymś, co "mamy w głowie" od urodzenia, czy raczej czymś, co powstaje krok po kroku - w kontakcie z rzeczywistością? Empiryzm to jedno z najważniejszych stanowisk w historii filozofii, które odpowiada na te pytania z wyjątkową konsekwencją: poznanie zaczyna się od doświadczenia, a myślenie - jeśli ma być wiarygodne - powinno trzymać się tego, co da się sprawdzić, zobaczyć, porównać i skorygować. Empiryzm ukształtował nowoczesną naukę, kulturę dowodu, edukację oraz "zdroworozsądkową" nieufność wobec wielkich teorii, które nie mają kontaktu z faktami.